Po zmianach w zarządzie (05.01: zmiana 3 osób z siedmioosobowego składu) odbyliśmy wizytę u arcybiskupa Zielińskiego. Otrzymaliśmy wyrazy wsparcia oraz życzenia owocnej pracy na 2026 rok. Nowy prezes zarządu dr n. med. i n. o zdr. Mateusz Cofta wraz z Radą Fundacji, jej beneficjentami oraz sympatykami pracują nad strategią na lata 2026-2030.

Podsumowanie mojej miesięcznej misji stomatologicznej w Kamerunie:

Zakończyłam właśnie intensywny, pełen wyzwań, ale i niezwykle wzbogacający miesiąc pracy jako stomatolog w Kamerunie. Głównym miejscem mojej działalności była wioska Esseingbot, jednak w trakcie misji miałam również możliwość dotrzeć do innych miejsc – Somalomo, Messamena, Dume oraz Bifolon – wioski zamieszkiwanej przez plemię Pigmejów.

W trakcie wyjazdu zorganizowaliśmy prelekcję dla około 100 dzieci w lokalnej szkole, poświęconą profilaktyce zdrowia jamy ustnej. Każdego dnia przykładaliśmy ogromną wagę do edukowania najmłodszych pacjentów – tak, by świadomość i dobre nawyki mogły towarzyszyć im na długo po naszej wizycie.

Zakres zabiegów, z jakimi się mierzyłam, obejmował: leczenie próchnicy, ostrych i przewlekłych stanów zapalnych, w tym ropni i przetok okołozębowych, leczenie stanów zapalnych dziąseł i przyzębia.

Niemal wszyscy pacjenci zgłaszali się z bólem – często silnym, przewlekłym, trwającym od wielu tygodni, miesięcy, a czasem nawet lat. Leczenie tych przypadków przynosiło nie tylko ulgę w bólu, ale też przywracało wiarę, że ich zdrowie ma znaczenie.

Łącznie przyjęłam i otoczyłam opieką około 500 pacjentów.

To był czas ogromnej pracy, ale również niesamowitych spotkań i poczucia realnego wpływu na zdrowie drugiego człowieka. Dziękuję wszystkim, którzy wspierali tę misję – zarówno na miejscu, jak i na odległość. To doświadczenie zostanie ze mną na zawsze.

Joanna Maćkowska

Podczas dwutygodniowej misji w Kenii miałyśmy zaszczyt przebadać wzrok blisko 600 osób – dzieci i młodzieży z sierocińca Shalom Home w Mitunguu, uczniów z pobliskiej szkoły, a także pracowników i ich rodziny. Dla wielu z nich była to pierwsza w życiu wizyta u specjalisty od wzroku. Tylko dzięki staraniom Fundacji Redemptoris Missio mogłyśmy dotrzeć na miejsce i przeprowadzić badania – sprzęt okulistyczny został w całości przywieziony z Polski.

Wykonywałyśmy kompleksowe badania – od autorefrakcji, przez badanie w lampie szczelinowej, testy ruchomości oczu, tablice do dali i bliży, aż po testy barw (Ishihara).
Udało się dobrać okulary korekcyjne kilkudziesięciu osobom – w tym wielu z bardzo wysokimi wadami, sięgającymi -5 czy -6 dioptrii. Ich reakcje były bezcenne – ogromna radość, uśmiechy i niedowierzanie, że można widzieć świat wyraźnie. Część okularów już została zamówiona u lokalnego optyka w pobliskim centrum handlowym.

W trakcie badań zdiagnozowałyśmy liczne przypadki zapaleń spojówek, skrzydlika, zmian barwnikowych, alergii i urazów – m.in. po kontaktach z kozami. W kilku przypadkach usunięto ciała obce z powierzchni oka, odwinięto powieki w poszukiwaniu brodawek i przeprowadzono płukanie oka.
Zostawiłyśmy spory zapas kropli do oczu – nawilżających, przeciwalergicznych i sól fizjologiczną, by choć trochę złagodzić skutki funkcjonowania w suchym, zapylonym środowisku. Przeszkoliłyśmy także lokalnych pracowników nie tylko z podstaw oceny wzroku, ale również z zakresu higieny wzrokowej – tak, by mogli dalej wspierać dzieci w profilaktyce i opiece okulistycznej oraz szybciej wychwycić i przekierować na rozszerzoną diagnostykę.

Zdecydowana większość dzieci miała dodatnie wady wzroku, często towarzyszyła im egzoforia i osłabiona konwergencja. Niektórym zaproponowałyśmy zestawy ćwiczeń poprawiających ruchomość oczu i przywodzenie. Bardzo widoczna była też potrzeba ochrony przed słońcem – okulary przeciwsłoneczne są tu dosłownie na wagę złota. Idealnym rozwiązaniem byłyby również zerówki z antyrefleksem, które pomogłyby chronić oczy przed silnym światłem i kurzem w pomieszczeniach.

Ogromne wsparcie podczas całego pobytu otrzymałyśmy od pani Ewy z Ruchu Światło-Życie, która z wielką troską i energią zarządza ośrodkiem. Była dla nas ogromną pomocą – od spraw organizacyjnych po codzienny kontakt z pacjentami. Każde badanie było nie tylko medycznym działaniem, ale też spotkaniem pełnym emocji i wdzięczności.
Dla nas to przypomnienie, jak ogromne znaczenie ma dostęp do podstawowej opieki okulistycznej. A każdy uśmiech – był najpiękniejszą nagrodą.

Wyjazd był dla nas niezwykle wartościowy – udało się realnie pomóc wielu osobom, a jednocześnie zdobyć doświadczenie, którego nie da się nauczyć z książek.
Choć wykonałyśmy ogrom pracy, potrzeby okulistyczne lokalnej społeczności są wciąż bardzo duże. Dlatego tak ważne jest dalsze wsparcie – zarówno w postaci leczenia, jak i szerzenia świadomości na temat dbania o wzrok i profilaktyki.

Mamy nadzieję, że nasze okulistyczno-optometryczne wsparcie przyczyni się do poprawy komfortu życia i zdrowia wzroku wielu osób z tej społeczności.

Angelika Frąckowiak i Izabela Jamiołkowska

Podczas trzytygodniowej misji na Jamajce, w miejscowości Maggotty, w centralnej części wyspy, przyjęliśmy około trzystu pacjentów. Wśród nich były zarówno dzieci, jak i dorośli oraz osoby w podeszłym wieku.
Podczas jednego dnia towarzyszyła nam lekarka dentystka z Montego Bay na Jamajce, a innego dnia naszą pracę wspomagały dwie miejscowe higienistki stomatologiczne.

Pacjenci zgłaszali się z rozmaitymi potrzebami stomatologicznymi – od bólu zęba, poprzez ubytki, kamień nazębny, aż po ruszające się zęby mleczne. Wykonywaliśmy zabiegi z zakresu stomatologii zachowawczej, chirurgii stomatologicznej oraz stomatologii dziecięcej. Przy okazji wizyt prowadziliśmy także instruktaż higieny jamy ustnej oraz, w razie potrzeby, zaopatrywaliśmy pacjentów w antybiotyki i środki przeciwbólowe. Rozdawaliśmy również szczoteczki do zębów, płukanki i nici dentystyczne.

Z analizy kart pacjentów wynika, że najczęstszymi problemami dotyczącymi zdrowia jamy ustnej były zaniedbania higieniczne, choroby przyzębia oraz próchnica. U wielu pacjentów, nawet przed 50. rokiem życia, obserwowaliśmy utratę wielu zębów oraz rozchwianie tych, które pozostały.

Pracowaliśmy na sprzęcie zastanym na miejscu. Do dyspozycji mieliśmy jeden stały unit stomatologiczny oraz dwa fotele z mobilnymi kompresorami i końcówkami. Ilość materiałów do wypełnień była spora, jednak w dużej mierze przeterminowana, dlatego bardzo przydały się kompozyty, które przywieźliśmy z Polski.

W gabinecie znaleźliśmy dużo narzędzi chirurgicznych oraz znieczuleń – najwięcej było ampułek lidokainy, natomiast niewiele artykainy, która jest skuteczniejszym środkiem znieczulenia miejscowego. Artykainę stosowaliśmy więc oszczędnie, a lidokainę – w dużych ilościach.

Otrzymaliśmy ogromną pomoc organizacyjną od sióstr sercanek prowadzących stałą misję w Maggotty. Zajmowały się one zarówno rejestracją pacjentów, wstępnym wywiadem, wsparciem psychologicznym, jak i sterylizacją oraz dezynfekcją narzędzi.

Wyjazd mogę określić jako bardzo owocny – udało się pomóc wielu osobom i zdobyć bezcenne doświadczenie. Z pewnością nie zaspokoiliśmy wszystkich potrzeb stomatologicznych lokalnej społeczności, dlatego nadal niezbędne jest niesienie pomocy w tej okolicy – zarówno poprzez leczenie, jak i edukację w zakresie higieny jamy ustnej.

Jan Kotlarek

I znów gorący Kamerun. Tym razem już po raz trzeci. Pora deszczowa- pora burz tropikalnych. Spóźniła się niemal o miesiąc, za to nadeszła z przytupem. Już podczas lądowania w Yaounde o drugiej w nocy niebo rozświetlają fajerwerki- tropikalna burza nad Miastem Siedmiu Wzgórz. Nad ranem powtórka, później szybkie pakowanie samochodu terenowego i w drogę. Drogę zupełnie inną niż u nas- częste wypadki, przeładowane do granic możliwości ciężarówki, punkty kontrolne gdzie trzeba uzbroić się w cierpliwość (oraz często gotówkę) i dziury jak kratery na księżycu. Tu nie podróżuje się nocą, trzeba dojechać przed zmierzchem. Za oknami zmienia się stale krajobraz- od górzystego po krainę dżungli ciągnącą się po Dimako. Abong Mbang leży gdzieś w jej środku.

Miasto w środku dżungli ma kilkanaście tysięcy mieszkańców i powstaje w nim szpital jakiego nie zna Afryka Środkowa. To dzieło Siostry Nazariuszy i jej niebywałej energii i woli. Widziałem szpitale w Gambii, Senegalu, Kamerunie i na Madagaskarze. Czegoś takiego często trudno się spodziewać w Europie a co dopiero tutaj. Nowoczesne budynki, sale operacyjne, szpitalny oddział ratunkowy, poradnie. Sale wykładowe, podjazd dla karetek, rezerwuar wody, w planach lądowisko dla śmigłowca. Obecnie w fazie wykończenia i uzbrajania w pozyskany sprzęt medyczny. W pełni wyposażona karetka Mercedesa. Wszystko zaplanowane w oparciu o solidną logistykę i w standardzie krajów wysokorozwiniętych. Dom wolontariusza i mieszkania dla lekarzy z łazienkami i dostępem do internetu. Jest nawet rzutnik LCD na potrzeby szkolenia miejscowego personelu medycznego- można do woli przecierać oczy ze zdumienia. Tylko temperatura i wilgotność przypominają gdzie jesteśmy. I burze- u nas takich nie ma. Niebo płonie a ziemia się trzęsie- jak tylko się uspokoi można iść zbierać owoce mango i cytrusy, które postrącał wiatr.

To misja inna niż nasze wszystkie dotąd. Nasza praca na misjach to była diagnostyka słuchu, dobór i dopasowanie u dzieci- praca na pełnych obrotach od świtu do zmierzchu. Bardzo skuteczna „medycyna na wyjeździe”. Uśmiech dzieci, które często pierwszy raz usłyszały otaczający świat. Tym razem do Kamerunu przyjechał sprzęt diagnostyczny- audiometry, otoskopy. Tym razem chcieliśmy by choć trochę miejscowe ośrodki stanęły na własnych nogach jeśli chodzi o badania słuchu. Mamy ideę by wspomóc dwa ośrodki- przychodnię w Abong Mbang i ośrodek dla dzieci niedosłyszących w Bertoua we wschodnim Kamerunie, w pobliżu granicy z Republiką Centralnej Afryki. W tym drugim miejscu pracowaliśmy już dwukrotnie badając i zaopatrując w aparaty słuchowe kilkaset dzieci, również tych najmniejszych. Plan napięty, do przeszkolenia siedem osób lokalnego personelu medycznego- pięć z poradni i dwie terapeutki dzieci niedosłyszących z ośrodka. Uparliśmy się przy dużej liczbie osób do przeszkolenia by zapewnić wymienność a co za tym idzie płynność obsługi chorych. To dwa ośrodki medyczne na kilkaset kilometrów Kamerunu, obsługują pacjentów nieraz z bardzo daleka. Szkolenie teoretyczne w przekładzie język polski- francuski co samo w sobie nie jest łatwym zadaniem. Do tego elementy audiologii, anatomii, akustyki słuchu i biofizyki. Tak by tłumaczenie było wierne i zrozumiale. Liczne przykłady kliniczne, prosty język na ile to możliwe. Dopiero potem praca ze sprzętem diagnostycznym, nauka jak bezpiecznie dla pacjenta dokonać kontroli otoskopowej ucha, jak badać i przede wszystkim jak zapewnić odpowiednią higienę pracy. Z tym ostatnim najgorzej- pomaga nieustająca kontrola na każdym kroku.

 Kolejny dzień to próba ogniowa- czyli od razu na pierwszą linię frontu. Od rana w poczekalni poradni aż ciemno od tłumu pacjentów, tych małych i tych dużych. Kursanci w ogromnym stresie, na początku trzeba prowadzić krok po kroku i pomagać, ale tu nie ma miejsca na skróty. Stopniowo nabierają wiary we własne- co tu ukrywać- zupełnie nowe umiejętności. Ale interakcja z pacjentami, czasem bardzo wiekowymi, czasem z dużymi problemami w komunikacji to naprawdę wyzwanie. Prawdziwy poligon dopiero się zacznie- dzieci też czekają na wizytę. Trzeba przyznać że badania idą coraz sprawniej, choć po południu widać już pewne fizyczne odznaki kryzysu- nigdy dotąd nie pracowali tak intensywnie- Afryka ma inny rytm. A stos książeczek zdrowia pacjentów w poczekalni wciąż wysoki. Dyskretną pomoc zastępuje tak zwane „zarządzanie przez szwędanie” i pilna obserwacja i korekta błędów. Za dwa dni zaplanowane małe resume dla całej grupy poparte zdjęciami, uwagami i obserwacją ich podczas pracy. To ważna lekcja dla całej grupy.

Kolejne dni to już codzienna intensywna praca z pacjentami- badania, badania. Omówienie każdego przypadku, korekty (z każdym dniem coraz mniejsze). Potem praca samodzielna, pod dyskretnym nadzorem. Podsumowanie i omówienie. Personel pojętny, radzi sobie bardzo dobrze. Sprzęt opanowany, jeszcze jedna powtórka teoretyczna, tym razem podparta omówieniem przypadków pacjentów. Ostatnie ustalenia i przekazanie sprzętu. Dla placówki w Abong Mbang dwa audiometry Madsen i zapasowe słuchawki kostna i powietrzne oraz nowy niemiecki otoskop Luxamed. Z uwagi na ilość personelu, wymienność elementów sprzętu na wypadek awarii oraz umiejętność obsługi przekazano dwa takie same urządzenia. Dla dwu osób z Bertoua audiometr Maico z systemem głośników do badań pacjentów z aparatami słuchowymi w polu swobodnym ( wiele dzieci w tej placówce jest użytkownikami aparatów dzięki poprzednim misjom) oraz otoskop Luxamed. Ogromna praca w relatywnie krótkim czasie została wykonana. Dwie placówki w Kamerunie dysponują sprzętem i personelem przygotowanym do podstawowych badań słuchu u starszych dzieci i dorosłych.

Po blisko trzech tygodniach spędzonych w Afryce, w połowie marca 2025 r. wróciliśmy do Poznania. Była to ósma wyprawa zorganizowana w ramach Akcji „Oczy Afryki”, a druga w tym roku.

Pomimo wielu przeciwności losu doktor Maciej Matuszyński przywrócił wzrok pięćdziesięciu osobom, a doktor Izabela Rybakowska skonsultowała 500 pacjentów.

Od początku wyprawy prześladował nas pech. Najpierw, ze względu na stan zdrowia, nie mógł polecieć z nami jeden z okulistów, potem służby celne zatrzymały nasze bagaże, chcąc nałożyć na nie horrendalne cło. Po tygodniu codziennych wizyt na lotnisku i negocjacjach prowadzonych przez miejscowych biskupów odzyskaliśmy nasze bagaże i mogliśmy przystąpić do działania.

W Angoli spotkaliśmy się z wolontariuszem Fundacji – lek. med. Krzysztofem Łukasiewiczem. Pan doktor wraz z misjonarzem, ks. Edwardem Sito SVD, przemierzył całą Angolę, aby zakwalifikować osoby z zaćmą do operacji.

Z pewnością nie bylibyśmy w stanie działać, gdyby nie misjonarze, którzy pomogli nam na miejscu. To oni zadbali o całą logistykę i odebrali z lotniska nasze bagaże. Byli też naszymi tłumaczami, przewodnikami i pomocnikami we wszystkich działaniach.

Jeden z misjonarzy – ks. Krzysztof Ziarnowski – przywiózł swoich pacjentów na pace ciężarówki, przemierzając 820 km do szpitala w Kifangondo, gdzie odbywały się zabiegi. Dla tych ludzi była to jedyna szansa na odzyskanie wzroku. Podobna operacja w Angoli kosztuje 800 USD, a przeciętna miesięczna pensja wynosi 20 USD – pod warunkiem, że w ogóle ma się pracę. Następnego dnia po operacji, o 4.00 rano, pacjenci ks. Krzysztofa wyruszyli w drogę powrotną. Na szczęście nie zaskoczył ich po drodze deszcz, choć przebywaliśmy tam w porze deszczowej. Ta obfitowała w malaryczne komary, a w czasie naszego pobytu media donosiły o epidemii cholery. Angola to kraj, który po długiej wojnie domowej nadal nie został całkowicie rozminowany.

Pomimo wielu zagrożeń, od ponad ośmiu lat nasi wolontariusze – Izabela Rybakowska, Maciej Matuszyński oraz Ryszard Szymaniak (który ze względu na zły stan zdrowia nie mógł z nami polecieć, ale pomagał w przygotowaniach do wyprawy) – wyruszają w najodleglejsze zakątki świata, by przywracać wzrok. Zbadali tysiące pacjentów, a setkom z nich go przywrócili.

Pracowaliśmy już w Kamerunie, Republice Środkowoafrykańskiej, Tanzanii i Angoli. Do miejsc, do których – z powodu braku czasu – nie możemy dotrzeć, Fundacja „Redemptoris Missio” przekazuje zgromadzone środki. Misjonarze sprowadzają ze stolicy miejscowego lekarza, który przeprowadza operacje.

Do tej pory, dzięki Akcji „Oczy Afryki”, wzrok odzyskało 914 osób.

Justyna Janiec-Palczewska