Nazywam się Jacek Białkowski. Jestem lekarzem dentystą z 33 letnim stażem. W 2023 roku zdecydowałem się przekazać na rzecz Fundacji Redemptoris Missio unit stomatologiczny, który do tego momentu służył mi w mojej prywatnej praktyce. Jak się okazało trafił on po 3 miesięcznej podróży wraz z transportem medycznym do małej wioski Esseng we wschodnim Kamerunie, która wydawała się być położona na końcu świata. Znajduje się tam misja katolicka prowadzona od lat przez żeńskie bezhabitowe Zgromadzenie Sióstr od Aniołów.

Samo przekazanie sprzętu medycznego było zaledwie początkiem mojej przygody związanej z Fundacją Redemptoris Missio. To dzięki Fundacji i po krótkiej chwili wahania (która trwała 2 lata), zdecydowałem się wyjechać na misję, aby pracować charytatywnie na własnym sprzęcie w odległej Afryce. Ze wsparciem finansowym udało się siostrom znaleźć miejscową ekipę techniczną, która dokonała niezbędnych podłączeń aby unit stał się w pełni funkcjonalny. Dzięki pomocy Fundacji dotarłem do wioski Esseng, aby pracować tam jako dentysta w dniach 11.03.2026 do 29.03.2026. Nieodzowną pomoc logistyczną na każdym etapie przygotowań i samej podróży zapewniała mi ze strony Fundacji niesamowita i niezastąpiona pani Dagna Sarzyńska, dzięki której odważyłem się wziąć udział w misji. Fundacja zapewniła mi również zakup biletów lotniczych, pokryła koszty szczepień koniecznych w rejonach tropikalnych oraz opłaciła wizę kameruńską.

Na miejscu po 28 godzinnej podróży przywitały mnie siostry Barbara Pustułka, Małgosia Bulowska oraz czekające w ośrodku misyjnym siostra Mirosława Leszkowska i Ania Dąbrowska. Bardzo ciepłe i wspaniałe osoby, które zapewniły mi niezbędne warunki mieszkaniowe oraz otoczyły mnie opieką w każdym momencie pobytu. Stworzyły domową atmosferę, także mogłem skupić się na pracy w ośrodku zdrowia, który jest częścią ich misji. Zaraz po przyjeździe zabrałem się za zorganizowanie gabinetu, aby działał w pełni profesjonalnie i z zachowaniem zasad aseptyki.

Wraz z siostrą Barbarą uruchomiliśmy autoklaw, dzięki któremu mogliśmy wykonywać zabiegi w sposób bezpieczny dla siebie i pacjentów. Siostra Barbara po krótkim przeszkoleniu stała się profesjonalną asystentką stomatologiczną, bez której pomocy nie mógłbym przyjąć takiej liczby pacjentów. W czasie mojego pobytu przyjąłem 180 pacjentów. Każdego dnia ustawiała się kolejka do naszego gabinetu od godzin porannych aż do późnego popołudnia z przerwą na obiad. Pacjenci przyjeżdżali z okolicznych wiosek w promieniu 50 kilometrów. Wykonałem ponad 200 zabiegów stomatologicznych, bo należy dodać, że u jednego pacjenta wykonywało się po 2-3 procedury naraz. Głównie były to niestety ekstrakcje zębów ze względu na zaawansowaną próchnicę i liczne ropnie okołozębowe. Usunąłem więc ok. 150 zębów, ale też założyłem 70 wypełnień i wykonałem 30 pełnych skalingów.

Praca była ciężka, ale nad wyraz satysfakcjonująca, a radość i wdzięczność pacjentów wynagradzała wszelkie trudy. Pacjenci byli w wieku od 5 do 80 lat. Szczególnym wyzwaniem było przyjmować najmłodszych pacjentów, gdyż żal było patrzeć na ich zniszczone i zaniedbane uzębienie w tak młodym wieku. Dlatego sporo czasu poświęciłem też na edukację zdrowotną i profilaktykę stomatologiczną. Uczyłem je prawidłowej higieny jamy ustnej. W szkole, która jest częścią ośrodka w Esseng odbyłem pogadanki na temat prawidłowego odżywiania i szczotkowania zębów we wszystkich klasach szkoły podstawowej i w 3 oddziałach przedszkolnych. Łącznie udało się objąć profilaktyką 270 dzieci, a kulminacją tego była praktyczna nauka szczotkowania zębów na boisku szkolnym na świeżym powietrzu.

Było to bardzo ciekawe doświadczenie patrząc na radość i zaangażowanie tych dzieci. Nieodzowną pomoc zapewniły mi siostry Mirosława i Ania, które zajmują się edukacją w ośrodku. Bardzo jestem im za to wdzięczny. Mam nadzieję, że ta lekcja pozostanie dzieciom w pamięci i będzie kontynuowana.

Warunki życia ludzi w wiosce Esseng są bardzo trudne. Europejczycy nie zdają sobie sprawy, jak można żyć w dziśniejszym świecie- bez dostępu do bieżącej wody w domach, nie wspominając o toaletach. Ci ludzie żyją bardzo skromnie, uprawiając swoje poletka orzeszków ziemnych, kakao, manioku czy batatów. Do obowiązków dzieci należy przynoszenie drewna z dżungli i wody z nielicznych studni bądź pobliskich rzek i strumieni. Przebywanie pośród tej społeczności i obserwacja ich życia stanowią dla mnie źródło niezapomnianych przeżyć.

Podsumowując uważam swoją misję za bardzo udaną i owocną. Uważam, że potrzeby zdrowotne są ogromne, a pracy starczyłoby na lata. Dlatego dentysta przyjeżdżający raz na 3 lata to stanowczo za mało. Zostawiłem swój unit wraz z wyposażeniem w należytym porządku, gotowy do kontynuowania misji przez kolejnych dentystów, którzy nie boją się takich wyzwań. Zapewniam, że satysfakcja jest ogromna.

Jeszcze raz dziękuję Fundacji Redemptoris Missio za zorganizowanie i potrzebną pomoc w odbyciu mojej misji, a siostrom ze Zgromadzenia Sióstr od Aniołów za cudowną atmosferę, którą otaczają wolontariuszy. Jestem pełen podziwu dla ich niestrudzonej pracy w opiece nad ludźmi, pośród których przyszło im posługiwać w miejscu tak odległym i trudno dostępnym, gdzieś w dalekiej Afryce.

Świadectwo z misji – perspektywa położnej

Praca w małym ośrodku zdrowia zmienia sposób patrzenia nie tylko na medycynę, ale na życie w ogóle. Dopiero tam naprawdę zobaczyłam, w jakich warunkach żyją ludzie, którzy codziennie przychodzili po pomoc – kobiety w ciąży, matki, dzieci.

Domy, w których mieszkają, to często lepianki albo prowizoryczne konstrukcje z desek, o powierzchni trzech – czterech metrów kwadratowych. Jedno pomieszczenie dla całej rodziny. Bez podłogi, bez izolacji, bez prywatności. Ludzie mają po jedną, czasem dwie koszulki na zmianę. Nie dlatego, że nie chcą więcej – dlatego, że ich na to nie stać.

Uderzała mnie ogromna wdzięczność za rzeczy, które dla nas nie mają żadnej wartości. Kilogram mąki, worek kukurydzy, garść fasoli – to była pomoc, za którą dziękowano z autentycznym wzruszeniem. Widziałam twarze pełne uśmiechu, mimo biedy, mimo braku podstawowych warunków do życia. To był uśmiech ludzi, którzy nauczyli się żyć z tym, co mają, choć mają bardzo niewiele.

Brak wody i prądu jest codziennością. Prąd bywa tylko chwilami albo nie ma go wcale. Woda jest reglamentowana. Każdy myje się w niewielkiej misce z odrobiną wody – starannie, oszczędnie, bez marnowania ani kropli. To wystarcza na wszystko: na umycie ciała, twarzy, czasem naczyń. Dla wielu kobiet to jedyna możliwość zachowania podstawowej higieny.

Jedzenie jest monotonne. Każdego dnia kukurydza i fasola. Rzadko coś więcej. Dieta jest uboga w białko i tłuszcze, co szczególnie widać u kobiet w ciąży, matek karmiących i dzieci. Niedobory są normą. Ludzie nie piją wystarczającej ilości wody – nie dlatego, że nie wiedzą aby ją pić, ale dlatego, że jej po prostu brakuje. Skutkiem są częste infekcje dróg moczowych, przewlekłe dolegliwości, z którymi żyje się latami.

Paradoksalnie, paliwo kosztuje tam tyle, co w Polsce. Każdy litr to ogromny wydatek. Transport do szpitala referencyjnego bywa więc nie tylko problemem logistycznym, ale i finansowym – często nie do przeskoczenia.

Dzieci muszą mieć pieniądze, żeby chodzić do szkoły. Nic nie jest darmowe. Państwo niczego nie dotuje. Nie ma bezpłatnej edukacji, nie ma bezpłatnej opieki zdrowotnej. Jeśli nie opłaca się ubezpieczenia – nie ma się prawa do leczenia. Za wszystko się płaci: wizytę, badanie, poród, szkołę. Dla wielu rodzin to bariera nie do pokonania.

I w tym wszystkim – kobiety przychodzące rodzić. Spokojne, silne, ufne. Porody naturalne, prowadzone metodą wyczekiwania, bez medykalizacji, często w warunkach, które z europejskiej perspektywy wydają się niemożliwe. A jednak – porody te były pełne godności. Czułam, że w tej prostocie jest coś bardzo pierwotnego i prawdziwego.

Podczas badań przesiewowych diagnozowaliśmy problemy z płodnością i kilka przypadków raka szyjki macicy. Te kobiety nie miały wcześniej dostępu do profilaktyki. Żadnej. Dla wielu z nich to było pierwsze badanie w życiu. Widzieć ich reakcje – strach, niedowierzanie, czasem łzy – to coś, czego nie da się zapomnieć.

Camp medyczny, w którym wzięło udział około 250 osób, był obrazem skali potrzeb. Podstawowe badania: glukoza, mocz, waga, wzrost, badanie ginekologiczne, USG. Rzeczy elementarne. A jednak dla tej społeczności – wyjątkowe.

A gdy kończyła się praca medyczna, nie było „wolnego czasu” w naszym rozumieniu. Szyłyśmy pościel dla sierocińca, malowałyśmy huśtawki, robiłyśmy czapki na drutach dla dzieci. Bo trudno jest odpoczywać, kiedy widzi się tak wiele braków. To nie była heroiczność. To była ludzka reakcja.

Wyjeżdżając, czułam wdzięczność, ale i ogromny ciężar. Wiedziałam, że jednorazowa pomoc to kropla w morzu. Ten ośrodek potrzebuje stałych badań, sprzętu, szkoleń personelu. Dzieci potrzebują opieki, jedzenia, zdrowia. Kobiety potrzebują profilaktyki, zanim choroba zabierze im życie.

Ta misja przypomniała mi, że medycyna zaczyna się tam, gdzie kończą się systemy. Że bycie położną to nie zawód – to obecność. I że tam, gdzie jest najmniej, każdy gest znaczy najwięcej.

I wiem, że tam trzeba wracać.

Justyna Biedrowska-Derlatka